Wykształcony i gorliwy, wie­loletni prowincjał dominikanów Jan Zaborowski objął rządy w diecezji - jednej z najmniejszych w ówczesnej Polsce - w 1417 r. Terytorialnie diecezja obejmowała ziemię chełmską, księstwo bełzkie, część województwa lubelskiego i część województwa wołyńskiego. Na ob­szarze tym było od 500-600 osad miejskich i wiejskich oraz sto kilkadziesiąt cerkwi prawosławnych. Liczba parafii katolickich nie przekraczała 20. Biskup stanął wobec kilku problemów wymagają­cych rozwiązania, między innymi:

• 1) budowa nowych świątyń i tworzenie parafii,
• 2) powołanie i uposażenie kapituły katedralnej,
• 3) zwołanie synodu celem wytyczenia i ujednolicenia pracy duszpasterskiej.

Z zadań tych wywiązał się znakomicie. Do finanso­wania wznoszonych świątyń zaangażował kolejnych królów Polski, książąt bełzkich i szlachtę. Z własnej szkatuły budował i wyposażał świątynie we wsiach biskupich - darowanych przez Jagiełłę. W sumie po­wstały 32 nowe parafie. Jak na ówczesne warunki to bardzo dużo, choć potrzeby były jeszcze większe. Do funkcjonowania kapituły konieczne było upo­sażenie. W kłopotach materialnych niezawodnym przyjacielem okazał się Jagiełło. Dokument królew­ski z 12 lipca 1429 r. przyznał kapitule wieś Parypsy i 100 złotych w monecie polskiej, pobieranych z cła w Hrubieszowie. W skład kapituły wchodziło 2 prałatów i 10 kanoników. W akcie fundacyjnym podkreślono obowiązek służby liturgicznej w katedrze i odprawiania Mszy św. za króla i jego rodzinę. Jagiełło zastrzegł sobie i swoim następcom prawo prezentowania kandy­datów na członków kapituły. Za życia bpa Jana kapitu­ła brała udział przy konsekracji kościołów, nominacji proboszczów, uposażeniu parafii oraz w sądach koś­cielnych. Pomnikiem, który daje świadectwo wiedzy teologicznej, znajomości prawa kościelnego oraz zaangażowa­nia duszpasterskiego bpa Zaborowskiego są napisane przez niego statuty 4 -synodów diecezjalnych. Słowo synod oznacza zgromadzenie pod przewodnictwem biskupa - duchowieństwa diecezji, celem przeanalizo­wania problemów związanych z dyscypliną kościelną, pracą duszpasterską, zagrożeniem wiary, itp. Na za­kończenie synodu publikowano uchwały - nazywane statutami. Miały one zawsze charakter obowiązującego prawa. Skrótowo można powiedzieć, że w statutach jak w zwierciadle odbija się różnorodna i złożona sytuacja: religijna, moralna, obyczajowa, społeczna, duszpasterska i materialna lokalnego Kościoła. Prawodawca i organizator diecezji chełmskiej bp Jan Zaborowski zmarł 22 kwietnia 1452 r. W historii Kościoła zapisał się jako jeden z najwybitniej­szych polskich biskupów XV wieku.